Vanmiddag was de nieuwjaarsreceptie van de provincie Zeeland, gehouden op een tijdstip dat niet voor iedereen even handig is. En al zou je wel kunnen, natuurlijk is een nieuwjaarsreceptie van de provincie niet leuk. Het is een ons-kent-ons van provinciale bestuurders en je moet wel heel erg masochistisch zijn, wil je daar voor je plezier heen gaan als je niemand kent.

Voor journalisten kan zo’n bijeenkomst nog aardig zijn. Bijvoorbeeld omdat er dingen worden gezegd die nieuwswaardig of heel erg grappig zijn. Zo vond van de week de burgemeester van Maastricht dat de universiteit in die stad voortaan in één adem genoemd moet worden met Oxford en Cambridge. De rector magnificus heeft waarschijnlijk nog steeds pijnlijke lachspieren. Ambitie is een groot goed goed en ik kan iedereen aanraden zo ambitieus mogelijk te zijn, maar hou wel de realiteit in het oog.

De provincie Zeeland hield vanmiddag haar nieuwjaarsbijeenkomst, maar niet iedereen kan daar natuurlijk bij zijn. Daarom hieronder een afschrift van de toespraak die commissaris van de koningin Karla Peijs vrijdag hield. Die toespraak is immers het enige deel van zo’n bijeenkomst die wel voor iedereen is bedoeld. Voor de geïnteresseerden.

Beste Zeeuwen,

Hartelijk welkom. Fijn u allemaal weer te ontmoeten in het nieuwe jaar!

We hebben een spannend thema dit jaar, een verrassend thema.

Kijk maar even.

Clip

Mooi hè? Ik ben daar trots op, u ook?

Al die beelden, daar zit Zeeland in.

Allemaal echte Zeeuwse waar, wat u daar ziet!

En de maker van de clip zei dat hij wel vijf van zulke clips kan maken over Zeeland. En dat is waar, want ik weet ook nog een heel aantal van zulke verrassende bedrijven.

Weet u: “we weten hier in Zeeland niet half wat we allemaal kunnen”.

Bijna vier jaar ben ik nu uw commissaris en Zeeland blijft mij keer op keer verrassen.

Wat me het meest verwondert is dat Zeeuwen dat zo weinig aan de grote klok hangen.

Zeeland lijkt zo kleinschalig en toont zich meestal zo bescheiden, maar handelt ondertussen wel op wereldschaal!

“We think local and act global”.

Ik ben er ondertussen wel achter wat het Zeeuwse handelsmerk voor succes is. Zeeuwen zien kans om de goede dingen uit het verleden te verbinden met de eisen van het heden. Daardoor is kwaliteit door verbondenheid de dragende kracht van Zeeland.

Af en toe hebben Zeeuwen wel een buitenstaander of een import Zeeuw zoals ik nodig die hardop zegt hoe bijzonder dat is.

Mijn motto voor 2011 is dan ook: Toon uw Zeeuwse trots! Laat Zeeland zien!

Want: Verbinden.

Dat gaat over het bijeenbrengen van heden en verleden.

Drie jaar geleden zag u op de nieuwjaarsbijeenkomst een modeshow van Zeeuwse klederdrachten. Op een hedendaagse manier ontworpen, gedragen en geshowd. Het droeg bij aan een andere beeldvorming over Zeeland. Klederdracht is niet alleen folkloristisch of ouderwets, maar kan prachtig en eigentijds zijn.

Een import Zeeuwse uit Zierikzee maakt hedendaagse sieraden van het Zeeuws knoopje. Dat blijkt een enorm gat in de markt te zijn. Zeeuwen, Duitsers, Belgen en Amerikanen lopen ermee weg. Als ze een sieraad aan een Zeeuwse verkoopt blijkt uit de verhalen al gauw hoe trots de Zeeuwen op dit eeuwenoude handelsmerk én op Zeeland zijn.

Het is Zeeuwse trots in een nieuw jasje. “Trendy Zeeuws” heet dat op de website van de juwelier uit Westkappel. Kijkt u vooral ook even naar het Z-je. Daarmee laat de juwelier zien dat hij trots is op zijn Zeeuwse roots en het DNA van Zeeland uitdraagt.

Tal van Zeeuwen laten zich inspireren door hun omgeving en symbolen uit het verleden.

Het Zeeuws knoopje is er nu ook in de vorm van een bakblik, tuinornament, en tal van andere hebbedingetjes. “Wannahaves”, of op z’n Zeeuws hezeid: “Mo’k ok è”.

Dat bakblik is trouwens een groot succes. De ontwerpster ervan geeft overal in Nederland kookworkshops. Haar verhaal wordt opgepakt door culinaire én life-style magazines. En het blik zelf wordt tot in Canada besteld.

Maar de Zeeuwse Knoop is niet het enige product dat nieuwe vormen krijgt.

Een ander voorbeeld is vlas, dat al eeuwen op Zeeuws-Vlaamse bodem rondom Koewacht wordt geteeld. Het kleurt de velden in juni prachtig blauw of wit.

Twee derde van het vlas in Nederland wordt hier in Zeeland verbouwd. Het wordt nog altijd traditioneel gebruikt voor het maken van linnen, want het is licht en koel en sterk.

Vlas is tegenwoordig ook de basis voor tal van innovatieve producten. We blijken er ook treindeuren van te kunnen maken of autosturen, of tennisrackets, of protheses, want het is licht en sterk. Zelfs de fiets van de Belgische wielrenner Johan Museeuw is van vlas. Met recht kunnen we dus ook hiervan zeggen: daar zit Zeeland in.

We leggen nieuwe verbindingen en komen zo tot nieuwe Zeeuwse parels.

Misschien maakt u komend jaar een nieuwe folder voor uw bedrijf of project.

Doe dat dan eens in de kleur “Vlas” uit het Zeeuws Kleurenpalet: een natuurlijke vlasblonde kleur. Of in een van de vele andere Zeelandkleuren, van mosselschelpblauw tot basaltblokpaars en meekraprood.

Verbinden.

Dat is waar ons college zich de afgelopen 4 jaar hard voor heeft gemaakt. Het aanjagen van nieuwe verbindingen.

Vertrekpunt is daarbij steeds geweest de eigenheid van Zeeland. Diversiteit, authenticiteit en kwaliteit zijn daarin sleutelbegrippen. Vanuit dat vertrekpunt zijn we op zoek gegaan naar wat ons bindt. Naar kleuren, geuren, materialen, verhalen en beelden van Zeeland. Op zoek naar ons DNA.

Wat opvalt is de cultuur van verschillen, de diversiteit van Zeeland.

Geen wonder als je bedenkt dat Zeeland door de eeuwen heen gastvrij allerlei vluchtelingen heeft opgevangen. Geen wonder als je bedenkt dat Zeeuwen over de hele wereld voeren en handel dreven en natuurlijk niet altijd even braaf waren. We hebben Spaanse invloeden, maar ook de ondernemingsdrang van de Vikingen.

Er zijn familienamen, die al eeuwen alleen in deze regio voorkomen. Zoals Overdulve of Platschorre. Maar ook Midavaine, Labruijère, Petiet, Mersie. Prachtige namen, die zo treffend verwijzen naar de invloeden van de Hugenoten.

Wat ook opvalt zijn de contrasten.

“Zeeland gaat over eb en vloed”, werd onlangs gezegd in Tegenlicht, een documentaire over de kansen van krimp in Zeeland.

Eb en vloed, dat is contrast, dat is rust en dynamiek, dat is zon en storm, dat is behoud en avontuur. Dat is landrotten en zeelieden.

En weet u wat nu zo mooi is? Onze identiteit is als een van de weinige regio’s opgeslagen in onze naam: Zee, Land.

Want Zeeland is zee en land, letterlijk en figuurlijk.

Het land staat symbool voor Zeeuwse eigenschappen als nuchterheid, bescheidenheid, rust en harmonie. Eigenschappen, die ervoor zorgen dat we hier niet met elke gril meegaan, dat we langzaam, maar gestaag vernieuwen.

Maar de Zeeuwse identiteit wordt ook bepaald door de zeecultuur. Door eigenschappen als ondernemingslust en avontuur, grenzen verleggen, innovatie, ruimte en vrijheid, vertrouwen in eigen kunnen, gevaar!

Die eigenschappen hebben we hard nodig om onze nek uit te steken, om risico’s te durven nemen, om experimenten aan te gaan die inspelen op de eisen van nu.

Deze twee stromingen in onze Zeeuwse identiteit vormen samen een sterke verbinding en een dynamisch samenspel.

Nieuwe verbindingen en een sterk karakter, we hebben ze hard nodig.

In de vier jaar dat ons college aan Nieuwe verbindingen heeft gewerkt is er veel veranderd.

Een paar jaar geleden ontdekten we door de financiële crisis dat groei niet langer hèt zaligmakende adagium was.

Wereldwijd hebben we te maken met klimaatverandering, die ons dwingt anders om te gaan met onze grondstoffen en energiebronnen en de biodiversiteit te bewaken.

In Zeeland hebben we als één van de eerste regio’s te maken met bevolkingskrimp, een ontwikkeling die op alle regio’s in Europa afkomt.

De oude groeifilosofie werkt niet meer, er is duidelijk behoefte aan vernieuwing, aan nieuwe verbindingen.

Vier jaar geleden hebben we u beloofd daarop in te spelen. Dat hebben we gedaan. En dat blijven we doen.

Een mooi voorbeeld is de Renaissance van Sas van Gent, een monumentale renovatie als antwoord op krimp en leegstand.

We hebben laten zien dat we de regio bij uitstek zijn om dit soort vraagstukken praktisch en goed tegemoet te treden. Juist vanwege de herkenbare schaal en menselijke maat. Maar dan moeten we wel goed samenwerken en eenheid uitstralen. En aan de buitenwereld laten zien waar we hier mee bezig zijn.

Verbinden.

Wat we ook doen is: sterke sectoren bijeenbrengen.

2011 is het jaar van de chemie.

In vind dat wel een mooi thema als afronding van het collegeprogramma.

Of we het nu over de scheikunde, de chemische industrie of over de chemie tussen mensen hebben: het gaat allemaal over verbindingen.

Chemie en procestechnologie zijn sterke sectoren in Zeeland.

Chemische producten vergroten onze quality of life, maar de productieprocessen kunnen onze leefkwaliteit juist ook bedreigen. Daar weten we soms meer van dan ons lief is, zoals we gezien hebben met de gebeurtenissen rondom Thermphos.

“Chemie verdwijnt uit Zeeland, als die niet overschakelt op groen”, kopte een welbekend regionaal dagblad vorig jaar.

In de Kanaalzone zijn we daar al volop mee bezig. Zeeland werkt nauw samen met Vlaanderen en West Brabant om een bio-gebaseerde economie te realiseren. Voor Zeeland liggen hier volop kansen om in de toekomst een goede boterham te verdienen.

Een economie geënt op duurzaamheid is dan ook meer dan welkom.

De biogebaseerde economie speelt in op mondiale vraagstukken: grondstoffentekort, nieuwe brandstoffen en klimaatverandering.

Bovendien gaat het om een nieuwe verbinding tussen twee sterke sectoren in Zeeland: de chemische industrie en de agrarische sector.

Ik zie de ontwikkelingen in en rondom de Kanaalzone als een geweldige kans om Zeeland, West Brabant en Vlaanderen als voorloper van deze nieuwe groene economie èn als economisch kerngebied te positioneren. Op de schaal van Europa is het gebied één logistiek geheel.

We hebben er alles voor in huis: de ligging alleen al maakt Zeeland uniek. We hebben ruimte, bedrijventerreinen, grote industriële en agrarische bedrijven, uitstekende logistieke ontsluiting via de zee en via binnenwateren tot in Noord Frankrijk.

Naar het oosten zijn we met West Brabant al verbonden via de A58, onze levensader, helaas af en toe afgeknepen door de Vlaketunnel.

Nog even en we hebben dankzij verbreding van de tunnelwegen en de kanaalkruising bij Sluiskil ook via de weg een belangrijk perspectief naar het zuiden. De kennis- infrastructuur is goed. Er is goede samenwerking met universiteiten in Gent en Wageningen. Daar worden de innovaties bedacht, in de proeffabriek bij Gent worden ze uitgeprobeerd en tenslotte in de hele zone industrieel toegepast. Hogescholen en ROC’s zorgen voor de benodigde scholing van het personeel. Onze jeugd en die van elders in de wereld worden fenomenaal opgeleid op de Roosevelt Academy, het beste college van 2010! Geef je kind een wereldwijd netwerk, laat het studeren in middelburg.Think local, act global!!

Innovaties en nieuwe verbindingen zien we niet alleen in de chemie.

Ook traditionele sectoren als visserij en landbouw worden in een nieuwe Zeeuwse jas gestoken. Zo krijgen we binnenkort de eerste zeeboerderij!

Daar gaan Wageningse wetenschappers allerlei wieren en zeesla telen.

Ja, innovaties en Zeeland: dat gaat goed samen.

Ook de culturele sector speelt graag in op een innovatief klimaat.

Misschien zorgt dat ervoor dat we zo’n bloeiend cultureel leven hebben. Gek toch dat veel mensen van buiten Zeeland dat niet verwachten. In het laatste nummer van Zilt vertelde een gitarist uit Maartensdijk dat hij aangenaam verrast was door de vele muziekfestivals, kunstmarkten en theatervoorstellingen in Zeeland.

We hebben kunstenaars die internationale prijzen winnen, zoals Maartje Korstanje en Ineke Otte.

Straks treedt Jasper van Damme hier op, samen met Myriam Gaasbeek. Hij speelde afgelopen jaar op het North Sea Jazz festival en won de solistenprijs bij de Dutch Jazz competition.

We moeten nog beter laten zien dat Zeeland op cultureel gebied veel te bieden heeft.

Een mooie actie was de gezamenlijke promotie van Film by the Sea en Zeeland Nazomer Festival in een STER spot. Die incidentele samenwerking krijgt nu een structureel vervolg.

Ik ben dan ook trots dat ik vandaag een nieuwe culturele verbinding mag presenteren: het Zeeuws Uitburo.

Via één gezamenlijke website presenteert het Zeeuws Uitburo het complete culturele aanbod van theaters, musea, filmhuizen en festivals van Zeeland. Daardoor kan iedereen, uit heel Nederland en Vlaanderen op elk uur van de dag of nacht in Zeeland voorstellingen en concerten boeken.

Het Zeeuws Uitburo maakt deel uit van het landelijk Uitburo.

Heel Zeeland profiteert ervan en het is een fantastische manier om te laten zien dat er heel veel in Zeeland zit.

Afgelopen jaar hebben vele Nederlanders èn buitenlanders de prachtige televisiebeelden van Zeeland gezien bij de grote wielerevenementen.

Beelden die veel indruk gemaakt hebben en waar Zeeuwen zelf ook trots van werden.

Immers, bij ons in Zeeland is het goed toeven, onze gemeenschappen zijn vriendelijk en betrokken, cultureel en culinair. Klaar staan voor een ander is gewoon en opscheppen doe je niet.

Een echte Zeeuw zal dan ook niet gauw roepen dat hij trots is op zijn provincie. Terwijl de meeste Zeeuwen dat diep van binnen wél zijn.

Maar geloof mij, als import Zeeuw: trots zijn is heus niet hetzelfde als opscheppen! Maar misschien is “grôôs” een woord dat beter past bij onze aard.

Beste Zeeuwen,

Straks ontvangt u ons relatiegeschenk: de Zeeland Zeep.

Een echt brok Zeeuwse waar, gemaakt van pure ingrediënten als Oosterscheldewater en zeewier. Hij ligt hier voor me. Ruikt u de Zeeuwse zeelucht al? U kunt er ook stukken van afsnijden en met iemand delen.

Toon in 2011 uw Zeeuwse trots, Laat Zeeland zien!

Via onze website kunt u gratis PromotieWaar downloaden. Ook de clip die u zojuist zag.

Laat zien waar Zeeland in zit. Daarmee geeft u Zeeland een Z-je!

Met 380.000 potentiële ambassadeurs moet dat toch lukken.

En vergeet u vooral niet in maart te komen stemmen. Zeeland heeft een goed bestuur nodig!

Zeeland is een provincie om “grôôs op te wezen en om van ‘t ouwen.

Ik wens u een gezond en succesvol 2011!